Suriye Egemenlik Fonu: Esad dönemi varlıkları, 50 milyar dolarlık değerleme ve yaptırım altındaki bir müdür

Financial Times, 9 Ekim 2026’da Malaika Kanaaneh Tapper imzalı, Ahmed eş-Şara’nın 2025’te kararnameyle kurduğu Suriye Egemenlik Fonu hakkında bir araştırma yayımladı. ¹ ² Bu dosya, FT’nin ne bildirdiğini, resmî kayıtların ve şirket duyurularının neyi doğruladığını ve neyin bilinmediğini ortaya koyuyor.

Financial Times’ın bildirdikleri

FT’nin iş insanlarına ve yetkililere dayandırdığı habere göre fon, devlete ait mülklerin ve Esad hükümetiyle bağlantılı kişilerden müsadere edilen şirketlerin kontrolünü devraldı; fabrikalardan alışveriş merkezlerine, gayrimenkulden banka hisselerine kadar ekonominin her sektöründe çıkarları bulunuyor. Maliye bakanı geçen yıl fonun varlıklarını 50 milyar dolar olarak değerlendirdi, ancak fon ne varlıklarını, ne mali durumunu ne de müdürünün kimliğini açıkladı. Fon, işletmelerinde 40.000’den fazla kişinin çalıştığını söylüyor. ¹

FT, fonun yönetim kurulu başkanlığını turizm bakanının yürüttüğünü ve fonun doğrudan cumhurbaşkanına bağlı olduğunu; analistlerin ve iş insanlarının fonu, yetkilileri kilit sektörleri kimin yöneteceğine ve bu sektörlere kimin yatırım yapacağına karar veren, ekonomi üzerinde güçlü bir kontrol aracı olarak nitelendirdiğini bildirdi. Suriye İş Konseyi’nin genel müdürü Sair Lahham, fonu “şimdilik Suriye’deki en zengin kurum” olarak tanımladı. ¹

Müdür ve gayrimenkul kolunun başkanı

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

Onunla görüşmüş üç kişi FT’ye, fonun müdürünün, fonun internet sitesinde yer almayan ve Avustralya yaptırımları altında bulunan Lübnanlı-Avustralyalı İbrahim (Abraham) Succarieh olduğunu söyledi. ¹ Bu, onu genel müdür olarak gösteren Mayıs 2026 tarihli forum materyalleriyle örtüşüyor. ³ Onu atayan herhangi bir kararname yayımlanmadı. ⁴

FT, fonun gayrimenkul kolunun, milyarder Suriyeli-Katarlı el-Hayyat ailesinden Muhammed el-Hayyat tarafından yönetildiğini bildirdi. ¹ Fonun, Emirlikli geliştirici Arada ile 31 Ağustos 2026’da imzaladığı 7 milyar dolarlık “Yeni Şam” anlaşmasına ilişkin kendi duyurusu, onu fonun Gayrimenkul Geliştirme Direktörü ve imzacısı olarak gösteriyor. ⁵ ⁶

Resmî kayıtların ve şirket duyurularının doğruladıkları

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

Samer Foz’un varlıkları: Şubat 2026’da Yasadışı Kazançla Mücadele Ulusal Komitesi başkanı Basel Süveydan SANA’ya, Foz ile yapılan uzlaşmanın sanayi, ticaret, hizmetler ve bankacılık alanlarındaki 32 şirketin ve diğer varlıkların mülkiyetinin devrini kapsadığını ve bunların “Egemenlik Fonu aracılığıyla Kalkınma Fonu’na” aktarıldığını söyledi. ⁷ Foz, Esad hükümetini desteklediği gerekçesiyle ABD ve Avrupa yaptırımları altında bulunuyor. ¹
Şam’daki El-Maliki Alışveriş Merkezi: Eylül 2026’da aynı komite, Muhammed ve Vesim Kattan hakkındaki soruşturmasını sonlandırdığını duyurdu ve alışveriş merkezinin ve varlıklarının yönetimini Egemenlik Fonu’na devretti. ⁸
Mobil şebeke: fon, Suriye’nin ikinci mobil lisansını 747 milyon dolara kazanan şirketin yüzde 25’ine sahip; Kuveytli Zain ise yüzde 75’ini elinde tutuyor. ⁹
Riyadh Cables (Suudi Arabistan), Ocak 2026’da bir Suriye kablo şirketini rehabilite etmek ve işletmek için 18 yıllık bir anlaşma imzaladı; kâr ya da zararın yüzde 40’ı fona ait olacak. ¹⁰
Tiryaki (Türkiye), Haziran 2026’da soya fasulyesi ve ayçiçeği tohumu işlemek için fonla on yıllık bir anlaşma imzaladı. ¹¹
Temmuz 2026’da fonun araç şirketi, Suriye’de araç üretmek için Çinli Yutong ile bir ortaklık anlaşması imzaladı. ¹²

Fonun söyledikleri

Fon, FT’nin varlıkları, gelirleri, yönetimi ve şeffaflığı hakkındaki sorularını yanıtlamayı reddetti. Fon, “kuruluş aşamasındaki yeni bir kurum olarak Fon, yönetişimini adım adım inşa ediyor” dedi; egemen varlık fonlarına ilişkin uluslararası uygulamalarla uyum sağlamaya yönelik çalıştığını belirtti ve “tüm getiriler Suriye devletine aittir” ifadesini kullandı. ¹

Şeffaflık ve tartışmalı mülkiyet

The Syria Report’un editörü Cihad Yazici FT’ye, şeffaf olmayan, devasa meblağları yöneten ve icra başkanının adı “resmî olarak açıklanmamış” bir kurumun “pek çok soru işareti” doğurduğunu söyledi; bununla birlikte Körfezli yatırımcıların bürokrasiyi aşan bir kurumla iş yapmaktan rahatsız olmayabileceğini ekledi. ¹

FT’ye göre fon, bazı şirketlerin kayıtlı sahiplerini değiştirmekte zorlandı; eski sahipler el koymalara itiraz etti ya da Esad döneminde kaybettikleri hisseleri geri almaya çalıştı. Kattanların alışveriş merkezi örneğinde, merkezin Esad döneminde elinden alındığı asıl geliştirici, hakkının iadesi talebiyle dilekçe verdi; Şam Valiliği FT’ye fonun onunla bir anlaşmaya vardığını söyledi. ¹

Bunun neyi gösterip neyi göstermediği

Resmî açıklamalar, yasadışı kazanç uzlaşmalarında el konulan varlıkların Egemenlik Fonu’na verildiğini doğruluyor; şirket ve hükümet duyuruları da fonun pek çok anlaşmasını doğruluyor. ⁹ ⁷ ⁸ Fonun müdürünün kimliği yayımlanmış bir kararnameye değil, basın haberlerine ve forum materyallerine dayanıyor; fon da herhangi bir hesap ya da varlık listesi yayımlamadı. ¹ ⁴

Yayımlanmış hiçbir bilgi, Muhammed el-Hayyat’ın fondaki görevinde hukuka aykırı davrandığını göstermiyor. Fonun varlıkları, gelirleri ve getirilerinin nasıl kullanıldığı açıklanmadı; açıklanırsa bu sayfayı güncelleyeceğiz.

Gizli ekonomi komitesi (Reuters)