24 Temmuz 2025’te Reuters, 100’den fazla kişiyle yapılan görüşmelere ve belgelere dayanarak, Suriye’nin yeni yöneticilerinin ekonomiyi nasıl yeniden yapılandırdığına ilişkin bir soruşturma yayımladı. 1 Bu makale, soruşturmanın bulgularını ve o tarihten bu yana kamu kayıtlarının ve haberlerin ortaya koyduklarını özetliyor. Soruşturmanın tamamına reuters.com adresinden ulaşılabilir.
Reuters neler buldu
Bağımsız kaynaklarla destekleniyor
- Devlet yapılarının dışında çalışan, kamuoyuna duyurulmamış bir ekonomi komitesi, Esad dönemi iş insanlarından ve Esad’ın eski holding yapısına ait şirketlerden alınanlar dahil 1,6 milyar doları aşan varlıklar edindi. 1
- Ahmed eş-Şara’nın ağabeyi Hazım eş-Şara, duyurulmuş herhangi bir hükümet görevi olmaksızın yeniden yapılandırmayı denetledi. 1
- Komitenin ekonomik kanadını, Avustralya’nın terörle mücadele yaptırımları altındaki bir Avustralyalı olan Abraham Succarieh olarak tespit edilen “Ebu Meryem el-Avustrali” yönetiyordu. 1 2
- Mali kanadı ise Merkez Bankası’ndan, “gölge başkan” olarak tanımlanan eski bir HTŞ komutanı olan “Ebu Abdurrahman” yönetiyordu; dönemin başkanı bunu yalanladı. 1
- Komite, kovuşturma yoluna gitmek yerine, iş insanlarının kovuşturmadan muafiyet karşılığında nakit paradan ve şirket hisselerinden vazgeçtiği uzlaşmalar müzakere etti. 1
Hükümet, Hazım eş-Şara ve Succarieh, Reuters’ın sorularına yanıt vermedi. Yayımlanmasının ardından Suriyeli yetkililerden kamuya açık bir yalanlama bulamadık.
O zamandan beri neler oldu
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| Temmuz 2025 | 113 sayılı Kararname, Cumhurbaşkanlığına bağlı Suriye Egemenlik Fonu’nu kuruyor; 115 sayılı Kararname ise Ahmed eş-Şara’nın başkanlık ettiği Ekonomik Kalkınma Yüksek Konseyi’ni kuruyor. 3 4 |
| Haziran 2025’ten itibaren | Suriye medyasının “Ebu Abdurrahman” ile özdeşleştirdiği Muhammed Ömer Kadid, Merkezi Mali Denetim Teşkilatı’nın başında. 5 6 |
| Aralık 2025 | Hazım eş-Şara kamuoyu önünde Ekonomik Kalkınma Yüksek Konseyi başkan yardımcısı olarak görünüyor; herhangi bir atama kararnamesi yayımlanmıyor. 7 8 |
| Ocak – Mart 2026 | Yasadışı kazanç komisyonu, Muhammed Hamşo ve Samer Foz ile uzlaşmalar duyurarak Reuters’ın anlattığı türden anlaşmaları resmîleştiriyor. 9 10 |
| Şubat 2026 | Medya, Ahmed eş-Şara’nın kardeşleri Mahir ve Hazım’ı görevlerinden almayı planladığını bildiriyor; babaları haberi doğruluyor. 11 |
| Mayıs 2026 | Mahir eş-Şara’nın yerine yeni bir Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri atanıyor; Merkez Bankası’nda Abdulkadir Husriye’nin yerine Muhammed Safvet Raslan geçiyor. 12 13 |
| Mayıs 2026 | Bir Suriye-Emirlikler forumunda organizatörler “Ibrahim Succarieh”i Egemenlik Fonu’nun genel müdürü olarak gösteriyor; kararname yayımlanmıyor. 14 15 |
| Ağustos 2026 | Yönetim kurulu başkanlığını Turizm Bakanı Mazin es-Salhani’nin yaptığı Egemenlik Fonu, Arada ile 7 milyar dolarlık bir anlaşma imzalıyor. 16 |
| Ekim 2026 | Avustralya, Succarieh’in terörle mücadele yaptırımları kapsamındaki listelemesini yeniliyor. 2 |
Belirsizliğini koruyanlar
- Hazım eş-Şara’nın hâlâ herhangi bir görevde bulunup bulunmadığı ve bu görevi hangi hukuki dayanakla üstlendiği.
- Egemenlik Fonu’nu resmî olarak kimin yönettiği: fonun genel müdürünü veya yönetim kurulunu atayan hiçbir kararname yayımlanmadı.
- Muhammed Ömer Kadid’in Reuters’ın anlattığı “Ebu Abdurrahman” olup olmadığı.
- Uzlaşmalar yoluyla geri alınan varlıkların ne kadarının kamu hesaplarına ulaştığı.
Neden önemli
Reuters’ın aktardığı diplomatlar ve analistler ile daha sonra Carnegie araştırmacıları, yayımlanmış kararlar olmaksızın ekonomik gücün akrabaların ve kod adlarıyla tanınan kişilerin elinde toplanmasının şeffaflığı ve hesap verebilirliği zayıflattığı uyarısında bulunuyor. 1 17
Bu makaledeki kişiler
Kaynaklar
- Basın Syria is secretly reshaping its economy. The president’s brother is in charge. (special report by Timour Azhari and Feras Dalatey; updated 7 August 2025) — Reuters, 24 Temmuz 2025
- Resmî kayıt Australian Consolidated List of sanctioned persons, entry 3591: Abraham Succarieh (UNSC resolution 1373 regime) — Australian Department of Foreign Affairs and Trade, Ekim 2026
Not: Entry also viewable at https://www.opensanctions.org/entities/au-dfat-3591-abraham-succarieh/ - Resmî kayıt Presidential decree (No. 113 of 2025) establishing a sovereign fund — SANA, 9 Temmuz 2025
- Resmî kayıt Presidential decree (No. 115 of 2025) establishing the Supreme Council for Economic Development — SANA, Temmuz 2025
- Basın Appointment of “Abu Abdulrahman al-Zarba” as head of financial control — Yalla Syria (citing Snack Syrian), 25 Ekim 2025
- Basın Interview with the head of Syria’s Central Organization for Financial Control, Mohammed Omar Qadid — Al Jazeera Net, 9 Temmuz 2026
- Basın QBA explores investment opportunities with Syrian Supreme Council for Development — The Peninsula (Qatar), 15 Aralık 2025
- Basın After uncertainty about his official position, a Qatari source reveals Hazem al-Sharaa’s post — Shaam Times / Snack Syrian, 19 Aralık 2025
- Basın Sanctioned Syrian tycoon Hamsho eyes a ‘new chapter’ after financial settlement — Syria Direct, 14 Ocak 2026
- Basın Anti-illicit gains authority seizes 80% of Samer Foz’s assets under settlement deal — The Syrian Observer, 23 Şubat 2026
- Basın President’s father confirms Zaman al-Wasl report: al-Sharaa to remove his brothers from state positions — Zaman al-Wasl, 24 Şubat 2026
- Basın Syria sees first government reshuffle since al-Assad’s ouster — Al Jazeera, 10 Mayıs 2026
- Basın Mohammad Safwat Raslan appointed governor of the Central Bank of Syria — Al Jazeera Net, 15 Mayıs 2026
- Basın Names of the Syrian Sovereign Fund’s leadership and the structure of its assets — Zaman al-Wasl (summarising The Syria Report), 15 Mayıs 2026
- Basın Abu Mariam al-Australi and Syria’s Sovereign Fund: a de facto director without a published appointment — The Syrian Observer, 7 Eylül 2026
- Resmî kayıt Syrian Sovereign Fund, UAE Arada Group sign $7 billion New Damascus project — SANA, 31 Ağustos 2026
- İnsan hakları örgütü A new patrimonialism is undermining Syria’s transition — Carnegie Endowment for International Peace (Sada), Haziran 2026