“Yalnızca erkekler”: Suriye’nin 2026 üniversite kabullerinde kimler dışarıda kalıyor

30 Eylül 2026’da Yükseköğretim Bakanlığı 2026–2027 akademik yılı için kabul ilanını yayımladı. İlan, Temmuz 2026’da cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan iki üniversiteyi, yani Ulusal Savunma Bilimleri Üniversitesi’ni ve Suriye Güvenlik Bilimleri Üniversitesi’ni içeren ilk ilan ve bazı programları “yalnızca erkekler” (ذكور فقط) olarak işaretliyor. İlan, Bakan Mervan el-Halebi tarafından imzalanmış. ¹ Bu dosya resmî metnin ne söylediğini, geçen yıla göre nelerin değiştiğini ve yetkililerin neler söylediğini ortaya koyuyor.

İlan ne diyor

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

Ulusal Savunma Bilimleri Üniversitesi: kara (Humus), deniz ve hava (Halep) askerî kolejleri (makine, elektronik, bilişim, mekatronik, deniz ve havacılık mühendisliği) “yalnızca erkekler” olarak işaretli. ¹
Aynı üniversitenin Şam’daki Beşeri ve İdari Bilimler Fakültesi (işletme ve iktisat, hukuk bilimleri ve sosyal bilimler) “yalnızca erkekler” olarak işaretli. ¹
Askerî kolejlere ve bu fakülteye başvuranların 23 yaşında veya daha genç ve en az 165 cm boyunda “bekâr bir erkek” olması ve herhangi bir partiye ya da siyasi örgüte katılmayacağına dair taahhütte bulunması gerekiyor. ¹
Suriye Güvenlik Bilimleri Üniversitesi: Güvenlik Bilimleri Fakültesi ve Güvenlik Bilimleri Teknik Enstitüsü “yalnızca erkekler” olarak işaretli. ¹
Teknik enstitüler: demiryolları (Halep) ile petrol ve gaz (Rimelan, Humus, Baniyas, Deyrizor) enstitüleri “yalnızca erkekler” olarak işaretli; İdlib’deki Medya Teknik Enstitüsü’nde listelenen uzmanlık alanları, radyo ve televizyon yönetmenliği ve ardından gelen “(yalnızca erkekler)” ibaresiyle sona eriyor. ¹
Şam ve Halep üniversitelerinin hemşirelik okulları yalnızca kadın öğrenci kabul ediyor ve yurt imkânını yalnızca bekâr kadın öğrencilere sunuyor. ¹

2026–2027 kabul ilanında Ulusal Savunma Bilimleri Üniversitesi (sayfa 7): kara, deniz ve hava kolejleri ile Beşeri ve İdari Bilimler Fakültesi “yalnızca erkekler” (ذكور فقط), Uygulamalı Bilimler ve Teknoloji Yüksek Enstitüsü ise “erkekler ve kadınlar” olarak işaretli. Resmî belge, Yükseköğretim Bakanlığı.

Savunma ve güvenlik üniversitelerine ilişkin bölümler, sayfa 20’de bakanın imzası ve bakanlığın mührüyle sona eren ilanın imzalı metninin parçasıdır; teknik enstitülerin ve hemşirelik okullarının koşulları ise aynı dosyada bu sayfadan sonra yayımlanan tablolarda yer alıyor. ¹

2026–2027 kabul ilanının imza bölümü (sayfa 20): “Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanı Dr. Mervan el-Halebi” ve bakanlığın mührü. Yükseköğretim Bakanlığı’nın yayımladığı resmî belge.

Kadınlara açık kalanlar

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

Savunma üniversitesinin bir parçası olan Uygulamalı Bilimler ve Teknoloji Yüksek Enstitüsü, Halep şubesindeki havacılık mühendisliği dahil tüm programları için “erkekler ve kadınlar” olarak listeleniyor. ¹ Bazı medya haberleri bu programı yalnızca erkeklere açık olarak gösterdi; ² ³ resmî metin ise böyle göstermiyor.
Güvenlik üniversitesindeki Siber Güvenlik Fakültesi ve Siber Güvenlik Teknik Enstitüsü “erkekler ve kadınlar”a açık. ¹
Snack Syrian, İçişleri Bakanlığı’nın ilk mezunlarını Eylül 2026’da veren bir kadın polis enstitüsü açtığını belirtiyor. ⁴

Geçen yıla göre neler değişti

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

Bakanlığın 2025–2026 fen bilimleri kolu ilanıyla karşılaştırıldığında:

Petrol ve gaz enstitüleri: geçen yıl erkekler tüm uzmanlık alanlarına, kadınlar ise Humus’ta hassas aletler ile muhasebe ve depoculuk alanlarına, Baniyas ve Deyrizor’da hassas aletler alanına başvurabiliyordu. Bu yıl enstitüler “yalnızca erkekler” olarak listeleniyor. ⁵ ¹
Hukuk, sosyal bilimler ve işletme programları dahil savunma ve güvenlik üniversiteleri ilk kez yer alıyor; bunlar Temmuz 2026 tarihli 146 ve 147 sayılı kararnamelerle kuruldu. ⁶ ¹
Değişmeyenler: demiryolu enstitüsü geçen yıl da “yalnızca erkekler”, hemşirelik okulları da “yalnızca kadınlar” olarak işaretliydi. ⁵

El Arab, İdlib’deki medya eğitiminin daha önce de erkeklerle sınırlı olduğunu yazıyor ve bunu kız ve erkek öğrencileri ayırmaya yönelik imkânların yetersizliğine bağlıyor. ³

Sorumluluk kimde

Bağımsız kaynaklarla destekleniyor

İki üniversite, Ahmed eş-Şara’nın çıkardığı 5 Temmuz 2026 tarihli 146 ve 147 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile kuruldu. Savunma Bakanı Murhaf Ebu Kasra savunma üniversitesini aylarca süren çalışmaların taçlanması olarak nitelendirdi; el-Halebi ise iki kararnameyi “stratejik bir adım” olarak nitelendirdi ve bakanlığının bunların hayata geçirilmesinde işbirliğine hazır olduğunu söyledi. ⁶ ⁷

Kabul ilanı, kurallarını 30 Eylül 2026’da tanıtan el-Halebi tarafından yayımlandı ve imzalandı. Metin, her bir koşulu hangi kurumun belirlediğini ya da neden belirlediğini söylemiyor. ¹ ⁸

Tepkiler

El-Mudun ve El Arab, yorumcuların kısıtlamaları cinsiyetler arası ayrımcılık olarak nitelendirdiğini, El Arab ise kadın gruplarının bunların kadınların eğitimdeki ve kamu işlerindeki fırsatlarını azaltacağından endişe ettiğini bildiriyor. El Arab’a göre bazı gözlemciler güvenlik, askerî, petrol ve demiryolu işlerindeki saha koşullarına veya tıbbi gerekliliklere işaret ederken, hukuk ve sosyal bilimler gibi sivil alanların da kapsama alınması daha geniş soru işaretleri doğurdu; aktivistler programların herkese açılmasını ya da açık bir bilimsel ve meslekî gerekçe sunulmasını istedi. ² ³

El-Mudun bu tartışmayı, okullarda cinsiyete göre ayrıma ilişkin haberlerle, bu arada Şam’daki El-Hurriye Enstitüsü’nün (eski adıyla Lycée Laïque) ortaokul ve lise sınıflarında kız ve erkek öğrencileri ayırma kararıyla birlikte ele alıyor. ²

Bunun neyi kanıtladığı, neyi kanıtlamadığı

Resmî belgeler, 2026–2027 kabul döneminde hangi programların kadınlara kapalı olduğunu, petrol ve gaz enstitülerinin bir yıl önce kadınlara açık olan uzmanlık alanlarını kapattığını ve yeni savunma üniversitesi bünyesinde hukuk ve sosyal bilimler gibi sivil alanların erkeklerle sınırlandırıldığını kanıtlıyor. Her bir kısıtlamaya kimin karar verdiğini ya da nedenini kanıtlamıyor. 6 Ekim 2026 itibarıyla bakanlık herhangi bir açıklama yayımlamamıştı ve biz hiçbir yetkiliye bir amaç atfetmiyoruz. ¹ ⁵ ² ³

Profil: Mervan el-Halebi · Profil: Murhaf Ebu Kasra · Ulusal Savunma Bilimleri Üniversitesi